Sự thật amiăng trắng!

Ý nghĩa của từ chrysotile (hay amiăng trắng) bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp. “chrysos” (có nghĩa là vàng) và “tilos” (có nghĩa là sợi) hay còn gọi là “sợi vàng“.

Amiăng trắng là sợi khoáng silicate tự nhiên phổ biến trên toàn thế giới với cấu tạo hoá học: Mg3(Si2O5)(OH)4 trong đó các phân tử ion có thể được thay thế bởi các phân tử sắt hoặc các ion khác. Người ta cũng bắt gặp trường hợp các phân tử florua, ôxit hay clorua thay thế cho các phân tử hyđôxit, nhưng những trường hợp này thực sự rất hiếm thấy.

Dựa vào khả năng chống chịu tốt đối với hầu hết các chất hoá học, amiăng trắng có độ đàn hồi và sức bền cao. Đặc tính có một không hai này giúp amiăng chrysotile trở thành một loại nguyên vật liệu đầu vào hữu ích từ nhiều thập kỷ qua, đóng vai trò quan trọng trong việc sản xuất các sản phẩm fibrô ximăng, vật liệu chống ma sát, đệm chịu nhiệt và một số các ứng dụng khác.

Từ Amiăng đến Chrysotile

Vì sao chúng ta nên gọi là sợi chrysotile mà không phải là sợi amiăng? Bởi vì amiăng là tên thương mại dùng để chỉ bất kỳ loại sợi khoáng slicat nào. Trên thực tế, có nhiều loại sợi amiăng và chúng được chia thành hai nhóm riêng biệt: nhóm sợi serpentine và nhóm sợi amphibole. Ngoại trừ việc giống nhau ở tên thương mại, khả năng chịu lửa và ở dạng tự nhiên là sợi thì hai nhóm này hoàn toàn khác nhau. Sự khác biệt này thể hiện rõ ràng ở cấu tạo hoá học, tính năng, những ảnh hưởng tiêu cực tiềm tàng đến sức khoẻ con người cũng như các ứng dụng của chúng.

Trên thực tế, hai nhóm sợi amiăng (serpentine và amphibole) không bao giờ được xếp vào cùng một nhóm. Đó cũng là kết luận chung của các nhà khoa học thể hiện trong báo cáo mới nhất của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) năm 2004.

Amiăng trắng (hay còn gọi là amiăng chrysotile) thuộc nhóm serpentine trong khi các sợi amiăng khác được biết đến như tremolite, amosite và crocidolite thuộc nhóm amphibole. Ngày nay, chỉ có chrysotile là sợi amiăng duy nhất được phép xuất khẩu.

Bên cạnh đó, các sản phẩm chứa amiăng hiện nay cũng khác hoàn toàn so với các sản phẩm chứa amiăng trong quá khứ. Giờ đây, người ta chỉ sản xuất và buôn bán các vật liệu có hàm lượng lớn amiăng chrysotile, không dễ bở vụn và được kết hợp với xi măng hoặc nhựa tổng hợp như tấm, ống fibrô ximăng, vật liệu chống ma sát, miếng đệm và chất dẻo.

Các sản phẩm cũ, đặc biệt là những vật liệu cách nhiệt có hàm lượng amiăng chrysotile thấp, rất bụi và dễ vỡ vụn dưới tác động của lực tay. Hơn nữa, không giống với các sản phẩm hiện nay, các sản phẩm cũ thường sử dụng nhóm sợi amphibole (crocidolite và amosite).